Industrieel kolonialisme revisited

Zambia en de Resource Curse

Ik schrok van Bram Vermeulens’ uitzending over kopermijnen in Zambia. In zijn serie ‘Dwars door Afrika’ kreeg de achteloze kijker op 12 oktober een ontluisterend beeld voorgeschoteld van de nietsontziende manier van koperexploitatie.

Koper voor het oprapen

Je struikelt in Zambia zowat over koper. Bukken lijkt genoeg om een brokje op te rapen. En dat het vroeger of later geëxploiteerd wordt om onze mineralenhonger te stillen is beslist geen natuurwet maar in ons huidige lineaire economische systeem op korte termijn bijna onvermijdelijk. Het is de manier waaróp die schokkend is.

‘Relocation’ als eufemisme

Het komt eenvoudigweg hier op neer. First Quantum Minerals, de exploitant, koopt land (400 km2, bijna een derde van de provincie Utrecht) van de overheid. Daarmee zijn de bewoners per direct onteigend. De huizen worden afgebroken en in kunstmatige ‘steden’ worden nieuwe huizen gebouwd. Dat families, buren en vrienden bij elkaar komen te wonen is geen garantie. Men krijgt een nieuwe plek aangewezen.

De financiële compensatie is volgens de documentaire volstrekt ontoereikend. Het is namelijk een eenmalig bedrag versus een continu inkomen uit hun voormalige akkers. En van dat bedrag moeten ze om te beginnen het nieuwe huis kopen. Dat weliswaar groter is (van gemiddeld 13 naar 19m2…) maar verder nog elke moderniteit ontbeert. FQM noemt dit ‘relocation’ en beweert dat de mensen er op vooruitgaan.

Wetende dat de exploitatie 20 jaar gaat duren en FQM daarna dus wegtrekt, een desolaat landschap achterlatend, is het ontwikkelperspectief van de bewoners minimaal.

Juridisch vs. Ethisch

Volgens de Westerse opvatting van eigendomsrecht heeft de oorspronkelijke bewoner geen poot om op te staan. Er zijn namelijk geen eigendomspapieren. Dat hoeft daar ook niet want het lokale gebruik kent eigendom toe aan de mensen die er al generaties wonen. First Quantum Minerals doet zaken met de overheid en de overheid bekommert zich niet om het lot van de bewoners. Juridisch waterdicht (afhankelijk van je standpunt natuurlijk), ethisch niet te verkroppen.

Het is industrieel kolonialisme revisited.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *