Langs de MVO-meetlat: Uber

In deze nieuwe blogserie wordt elke keer een organisatie langs de MVO-meetlat gelegd. Deze eerste keer Uber – de virtuele taxidienst die de wereld verovert

Bij de eerste berichten over Uber was ik enthousiast. Fijn! Weer een stukje Deeleconomie ingevuld. Geweldig om op microniveau vraag en aanbod slim bij elkaar te brengen waardoor de in het systeem ingebouwde overcapaciteit teruggebracht wordt.

De laatste tijd is het positieve beeld echter volledig gekanteld, zodanig zelfs dat de gerechtelijke uitspraak van 8 december 2014 (UberPop illegaal verklaard) in deze fase de broodnodige tijd geeft om uitwassen te fixen.

Uitwassen? Jazeker, met name op het sociale vlak.

uber

Absolute macht

Wat begon als een door Uber aangekondigde tijdelijke korting van 20% was plotseling definitief. Eén druk op de app-knop en het was geregeld. Chauffeurs zijn boos want zij zien hun inkomsten met 20% afnemen. Maar ze staan machteloos. Het enige wat ze kunnen doen is demonstreren tegen een kantoorgebouw.

En door het systeem is van onderlinge, georganiseerde tegenkracht geen sprake, laat staan van georganiseerde solidariteit: chauffeur ziek? Pech. Dit legt absolute macht in de handen van Uber.

Disruptive

Het feit dat het een disruptive model is, maakt het op zich nog geen goed of verantwoord systeem. Dat argument wordt vaak gebruikt, maar er zijn wel meer sterk verstorende modellen die maatschappelijk ongewenst zijn. Elk model moet op zijn merites worden beoordeeld.

Verantwoordelijkheid

Uber verleent niet zelf de dienst en wil daar ook niet verantwoordelijk voor zijn. Als de klant ontevreden is wijzen ze naar de chauffeur, als de chauffeur ontevreden is zijn ze ‘slechts het platform’.

Behoorlijk bestuur

Maatschappelijk verantwoord ondernemen begint bij behoorlijk bestuur, o.a. door rekenschap afleggen (aanspreekbaar zijn op het handelen) en transparantie. Hiervan lijkt bij Uber geen sprake. De organisatie is niet van negatieve kritiek gediend. Interviews worden slechts gegund aan journalisten die hen goed gezind zijn. Een kritische Amerikaanse journaliste werd onderwerp van een bewuste lastercampagne.

Milieu-aspecten

Deze zullen deels positief uitvallen. Daar waar anders leeg blijvende plekken worden opgevuld scheelt het energie, CO2 en materialen.

Maar het concept heeft zo’n vlucht genomen dat er nu zelfs auto’s speciaal worden aangeschaft om als Uber-vervoer te gaan dienen. Ook wakkert het gezien de lage prijs een vraag aan die het totaal aantal reiskilometers zal doen toenemen.

Conclusie

Uber scoort slecht op de MVO-meetlat. Het gaat bij maatschappelijk verantwoord ondernemen om verantwoordelijkheid nemen voor de impact en die impact is hier zeer groot. Het haalt een deel van de sociale structuur uit de maatschappij en Uber kan zich niet verschuilen achter het ‘wij zijn slechts een platform’. Dat is een enge, formalistische benadering, iets dat ze de oude maatschappij juist verwijten.

Een in potentie duurzaam concept lijkt te zijn uitgedraaid op een klassieke geldmachine die onder het mom van vernieuwing en deeleconomie een sociale achteruitgang betekent voor veel mensen.

Meer informatie: zie o.a. de Tegenlicht documentaire van 30 november 2014.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *